CHIỀU ĐÔNG XỨ BẮC

 CHIỀU ĐÔNG XỨ BẮC

(Duy Sắc)

Gió mùa đông rét căm căm

Áo len không có, em nằm ổ rơm

Mẹ còn đi kiếm bát cơm

Đồng xa mưa lạnh, cái đơm thủng rồi

Chắc là lại bữa rau thôi

Khoai độn với ít sắn hôi qua ngày

Em cứ ngồi mút ngón tay

Thèm miếng thịt cóc những ngày mưa to

Suy dinh dưỡng, thân ốm o

Da xanh, mũi lõ thò lò, lấm lem

Bụng to, mắt toét kèm nhèm

Lơ láo nhìn ngó chờ xem mẹ về

Lăn qua lăn lại chán chê

Bà em đội cái nón mê ra đường

Mua vài đồng muối và tương

Nấu bát cháo đường lót dạ cho em

Ăn xong em lại thòm thèm

Vì giun đầy bụng nó thèm ăn thêm

Em ăn nhiều chỉ gầy thêm

Xương còi, thịt nó cứ mềm như chao

Mẹ vẫn đang ở chỗ nào

Thì ra đánh dậm dưới ao đầu làng

Định tìm ít tép về rang

Vài con cá diếc cho sang với người 

Nhưng trời đâu chiều lòng người

Cái dậm cũng rách đành cười về không

Thế là quay lại bờ sông

Mò cua bắt rốc tốn công cả ngày

Đến chiều được một chít tay

Về nhà mệt quá, ngủ ngay một lèo

Tối đến, làng xóm eo sèo

Người ta ngủ hết, mẹ chèo thuyền nan

Mệt lắm mà chẳng hề than

Cố gắng tranh thủ nông nhàn kiếm thêm

Giăng lưới suốt cả một đêm

Nhưng mà chỉ thấy một đêm tối mù

Trăng soi ánh sáng tù mù

Ánh sáng đèn bão âm u lối về

Lòng vòng lui tới chán chê

Đến khi sáng bạch lại về bên con

Em nằm trong ổ cuộn tròn

Y như một chú chó con một mình

Muỗi cắn đầy khắp cả mình

Mùa đông xứ bắc rét kinh hãi người

Mẹ nhìn em nở nụ cười

Rằng nay mẹ thấy con tươi hơn nhiều

Con cố gắng ăn cho nhiều

Để mà lại sức , mẹ yêu con mà

Để tý mẹ đi chợ xa

Xem có thuốc lá mua về xổ giun

Rét quá, mẹ ngồi cứ run

Tay buộc mấy sợi giây thun luồn quần

Mẹ gánh theo một đôi quang

Một cái khăn choàng phủ kín đôi vai

Nhặt ba dây rốc rất dài

Chợ xa kiếm ít tiền xài mua rau

Đường làng lộc cộc tiếng trâu

Tiếng gà bắt đầu kênh kiệu với nhau

Mẹ ra đường cái đi mau

Phiên chợ bắt đầu từ sáng tinh mơ

Em ngủ dậy, mặt lơ ngơ

Bụng đói , lờ đờ đôi mắt thèm ăn

Bà cho một bát cháo trắng

Em cố ngồi ăn ngấu nghiến đến no

Vẻ mặt ảm đạm buồn so

Giun nhiều trong bụng khiến cho lả người

Lâu lâu, em nở nụ cười

Tay đuổi con ruồi lảng vảng xung quanh

Mẹ đi ra chợ rất nhanh

Ít tiền để dành mua thuốc cho em

Ông người Thái , da ngăm đen

Một đống thuốc lá cũng đen xì xì

Ông hỏi cháu bị bệnh gì

Liệu tôi có giúp được gì hay không

Mẹ bảo cháu bị bụng ỏng

Chân tay ốm yếu, gầy tong cả người

Ông người Thái mới vui cười

Chuyện này đơn giản mà thôi lo gì

Cô cứ tin thuốc tôi đi

Công hiệu tức thì sổ đủ loại giun

Mẹ nghe mà hết cả hồn

Nghĩ ông này giỡn hay sao thế này

Bác sỹ trên tỉnh bó tay

Mớ lá cây này giúp được hay sao

Chị cứ tin tôi đi nào

Uống thuốc này vào là cháu khỏi ngay

Mẹ vẫn nghi ngờ chuyện này

Mẹ đi tìm tiếp xem ai nữa nào

Một vòng quanh chợ ồn ào

Bụng đói cồn cào, mẹ cố mà đi

Tìm mãi cũng chẳng được gì

Mẹ bèn suy nghĩ mua liều một phen

Mẹ tìm lại ông Thái đen

Rằng bán tôi thử để xem thế nào

Một thang giá cả từng bao

Có đáng gì nào, chị cứ cầm đi

Ta gặp nhau được mấy khi

Một thang thuốc nhỏ chẳng gì tiền nong

Mẹ rằng sao được thế ông

Dù sao cũng phải trả công ông làm

Để tôi khỏi mang tiếng tham

Thôi vậy ông cầm dây rốc này đi

Xem như trao đổi chút đi

Chứ như thế thì tôi nhận không cam

Ông Thái vui vẻ cười vang

Cảm ơn bà chị mua hàng nhà tôi

Thuốc đây tôi gói sẵn rồi

Chị về dùng nồi mà sắc cho con

Một thang là bệnh chẳng còn

Chị cứ yên chí cho con uống liền

Mẹ cảm ơn xong đi liền

Về nhà mẹ bắc nước liền sắc ngay

Đó là một nắm lá cây

Màu sắc đen nháy có mùi rất gây

Mẹ đổ ba bát nước đầy

Sắc còn một bát con đầy cho em

Em bò ra , mặt lem nhem

Hai mắt kèm nhèm , tay cứ quơ quơ

Mẹ nhìn thấy thằng nhỏ khờ

Buồn đến đẫn đờ nước mắt ứa ra

Rằng con uống thuốc vào nha

Ngày mai khỏi bệnh mình ra hội đình

Nhiều cô múa hát rất xinh

Trên khắp làng mình trống hội kêu vang

Em uống bát thuốc vội vàng

Vì thuốc nó đắng, em oà khóc to

Mẹ rằng con chớ có lo

Thuốc đắng nhưng nó diệt giun con à

Nó sẽ xổ hết giun ra

Rồi đây con sẽ thật là vui tươi

Em nghe mẹ nói em cười

Xong em ngả người nằm xuống gối rơm

Cả ngày em uống nước cơm

Cái mặt ngơ ngác, chơm bơm cái đầu

Trải qua một đêm lo rầu

Sáng ra mẹ lại van cầu thần linh

Khi trời vừa rõ bình minh

Em đã giật mình thức dậy bò ra

Em bò ra trước hiên nhà

Bụng đau quằn quại, em la om sòm

Mẹ chạy đến chỗ em dòm

Thấy em chồm chỗm lò dò xung quanh

Mặt mày nhăn nhó tái xanh

Mẹ bế em đến bên thành cầu tiêu

Tự nhiên em xổ rất nhiều

Từng búi giun đũa xuôi chiều tuôn ra

Giun kim lúc nhúc theo ra

Những con sán mới thật là dài ghê

Mồ hôi em chảy dầm dề

Giun sán cứ thế xổ ra ào ào

Mẹ nhìn thấy vậy thở phào

Nghĩ mình đã có trời cao thương tình

Nhìn đống giun, mẹ phát kinh

Cả ngày hôm đó rùng mình sởn gai

Đến chiều, em xổ đợt hai

Bầy giun, sán lại chảy ra một nùi

Mặt em chuyển sắc tươi vui

Bắt đầu có những nụ cười hiện ra

Nửa đêm, em lại xổ ra

Một trận giun nữa thật là khiếp kinh

Hôm sau gà gáy bình minh

Em bò một mình ra cửa đòi ăn

Cái mặt đã không còn nhăn

Bụng giờ xẹp xuống thẳng băng gọn gàng

Giơ tay, em múa nhẹ nhàng

Đôi mắt ngời sáng trong chiều mùa đông

Mẹ đi vội vã ra đồng

Tranh thủ tìm ít cua đồng về ăn

Từ đó, em đã chịu ăn

Sức khoẻ cải thiện dần dần hẳn ra

Suy dinh dưỡng bị lùi xa

Còi xương và bệnh vàng da không còn

Cả nhà vang tiếng cười giòn

Em là một đứa trẻ con thích đùa

Mẹ khoán em ở cửa chùa

Nương nhờ thần thánh để xua ma tà

Đời nghèo mỗi lúc một xa

Hôm nay, em lớn thật là cao to

Nhớ khi bữa đói bữa no

Chiều đông xứ bắc co ro trăm đường.

(Nguyễn Duy Sắc 2001)